Μια γελοιογραφία για τον Παπανικολή

    Η 27 του Μάη είναι μια επέτειος ξεχασμένη μεν αλλά σημαντικότατη δε. Είναι η μέρα που το 1821 ο Ψαριανός Δημήτρης Παπανικολής χάρισε την πρώτη λαμπρά κατά θάλασσα νίκη  των Ελλήνων, ανατινάζοντας στην Ερεσό της Λέσβου τούρκικο δίκροτο 88 πυροβόλων. Μια νίκη που αναπτέρωσε το ηθικό των αγωνιζόμενων Ελλήνων και έγραψε με χρυσά γράμματα το όνομα του Παπανικολή στο πάνθεον των ηρώων.

   Με αφορμή αυτό ο γνωστός σκιτσογράφος Γήσης Παπαγεωργίου έφτιαξε με χιούμορ, φαντασία και υψηλό επίπεδο πνεύματος μια γελοιογραφία. Την οποία διαδικτυακά δημοσίευσε το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας στην σελίδα του και σας παραθέτω και εγώ.

Και λίγα λόγια για τον δημιουργό.

    

   Ο Γήσης Παπαγεωργίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939 και είναι απόστρατος Πλοίαρχος τον Πολεμικού Ναυτικού. Το 1981 παραιτήθηκε από το Π.Ν. και για ένα διάστημα 12 περίπου χρόνων ασχολήθηκε με τη γελοιογραφία σε συνεργασία με την εφημερίδα "Η Πρώτη" και στη συνέχεια με το "Βήμα", την "Ελευθεροτυπία" "Τα Νέα" και διάφορα αθηναϊκά περιοδικά.

   Η γνωριμία του με τους πέτρινους φάρους το 1980 - 1981 ως διοικητής της Φαρικής Βάσης τον οδηγησε να συγκεντρώσει στοιχεία και πληροφορίες για την ιστορία του ελληνικού φαρικού δικτύου και σχεδιάζοντας τους πέτρινους επιτηρούμενους φάρους, προχώρησε στην αρχική έκδοση "Οι ελληνικοί πέτρινοι φάροι" το 1996. Τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε το "Ελλάς! Χάρηκα!", ευθυμογραφική αντιμετώπιση της ιστορίας της νεότερης Ελλάδας και ακολούθησαν στο ίδιο πνεύμα τα "Ελλάς! Χάσαμε! και Ολυμπιακοί! Δώκαμε...". Παράλληλα ολοκλήρωσε την έρευνα και τη σχεδίαση των στολών του Πολεμικού Ναυτικού από την εποχή τον Καποδίστρια μέχρι σήμερα και το 1998 κυκλοφόρησε το λεύκωμα "Στολές του Πολεμικού Ναυτικού". Ακολούθησαν τα λευκώματα "Έλληνες γελοιογράφοι του 20ού αιώνα" το 1999 και το 2000 "Ο μεγάλος θίασος".

Από την εργασία του γύρω από τους ελληνικούς φάρους προέκυψε η δημιουργία μόνιμης αντίστοιχης έκθεσης στο φάρο της Γαύδου, που αναστηλώθηκε πρόσφατα.

Από το 2000 ασχολείται αποκλειστικά με την έρευνα και τη σχεδίαση της ελληνικής παραδοσιακής ενδυμασίας.

Ανδρέας Μ Καραγιώργης 

Πηγές

http://www.elinis.gr

http://www.biblionet.gr

Όποιος δουλεύει βασιλιά.... Κανάρης & Όθων

 

    O μεγάλος μπουρλοτιέρης Κανάρης, πιστός στις ψαριανές τ δημοκρατικές του αρχές δεν είδε ποτέ με καλό μάτι τον αυταρχικό Όθωνα. Αντίστοιχα ο νεαρός βαυαρός Βασιλιάς της Ελλάδος συνηθισμένος να περιτριγυρίζεται από αυλοκόλακες αντιπαθούσε σφόδρα το ελεύθερο πνεύμα του Κανάρη. Η σύγκρουση τους έφτασε πολλές φορές στα άκρα και πάρα το ότι ο λαός απαιτούσε τον Κανάρη προθυπουργό και ο Οθωνας αναγκαζόταν να του δίνει εντολές σχηματισμού κυβέρνησης , καμία θητεία του δεν μακροημέρευσε. Ο Καναρης δεν έμπαινε σε καλούπια και είναι χαρακτηριστικό το εξης επεισόδιο. Το 1862 λίγο πριν την πτώση του Οθωνα,  του δίνει κατ' απαίτηση του λαού και πάλι εντολή σχηματισμού κυβέρνησης αλλα καθώς ο βασιλιάς προσπαθεί να τον πατρωνάρει ο Καναρης του λέει κατάμουτρα "Αυτά είναι ντροπής πράγματα" και παραιτήται του δικαιώματος. 

    Έτσι δεν ήταν καθόλου τυχαίο που στις πρώτες αποδόσεις βαθμών ο Όθων "ξέχασε" τον μεγάλο πυρπολητή. Όπως δεν ήταν τυχαίο το ότι  παρεμπόδισε την εισαγωγή ενός  εκ των γιών του Κανάρη στην σχολή αξιωματικών του πολεμικού ναυτικού. Την ίδια χρονιά στα γενέθλιά του βασιλιά, κατά παράδοση ,άνοιξε στα ανάκτορα ένα βιβλίο ευχών όπου η κοινωνία των Αθηνών περνούσε και έγραφε τις ευχές της. Ο Καναρης λοιπόν , που έφερε βαρέως την αδικία στο παιδί του,  πήγε στα ανάκτορα και αντί ευχών έγραψε :

Όποιος δουλεύει βασιλιά, πρέπει το νου του νάχη! Όχι το νου του βασιλιά παρά τον εδικό του!

Ανδρέας Μ. Καραγιώργης

Η καρδιά του Κανάρη

     Ένα από τα σημαντικότερα κειμήλια του έθνους μας είναι η λήκυθος που περιέχει την καρδιά του Κ. Κανάρη. Πως όμως βρέθηκε η καρδιά του Ναυάρχου και εκτίθεται στο Εθνικό και Ιστορικό Μουσείο;

     Από αρχαιοτάτων χρόνων η καρδιά θεωρείτε η κατοικία της Ψυχής και πηγή κάθε ανδρείας. Έτσι κατά τον μεσαίωνα προέκυψε η συνήθεια καρδιές επιφανών και ανδρειωμένων ανδρών να ταριχεύονται και να διατηρούνται ες αείˑ  ώστε να θυμίζουν τις ηρωικές τους πράξεις. Από της παλαιότερες αναφορές είναι το 1199 η ταρίχευση της καρδιάς του Άγγλου Βασιλιά Ριχάρδου του επονομαζόμενου Λεοντόκαρδου όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα στον Καθεδρικό της Ρουέν στην Γαλλία. Η συνήθεια αυτή διατηρήθηκε μέχρι της αρχές του 20ου αιώνα. Στην Ελλάδα εκτός από την Καρδιά του Κανάρη υπάρχει στην Ύδρα η Καρδιά του Μιαούλη και στην Αθήνα στον ναό των Ταξιαρχών οι καρδιές των αδελφών Αλέξανδρου και Γεωργίου Υψηλάντη. Έτσι καταλαβαίνουμε ότι η διατήρηση της καρδιάς του μεγάλου ήρωα ήταν κάτι φυσιολογικό για την εποχή. 

     'Όταν λοιπόν ο Κανάρης πέθανε στις 2 Σεπτεμβρίου 1877 ο γιατρός Ιωάννης Ζωχιός αφαίρεσε την καρδία του και την ταρίχευσε ώστε να φυλαχθεί με σεβασμό για να θυμίζει τις μεγάλες στιγμές του έθνους μας. Ο γλύπτης Θωμάς Θωμόπουλος φιλοτέχνησε τη λήκυθο και τη μαρμάρινη λάρνακα στην οποία τοποθετήθηκε –με κάθε επισημότητα τον Νοέμβριο 1929– στο Υπουργείο Ναυτικών. Η καρδιά του «ναυάρχου», όπως αποκαλούσε ο λαός τον Κανάρη, τοποθετημένη στην ασημένια λήκυθο της έγινε σύμβολο των αγώνων της πατρίδος για ελευθερία και ανεξαρτησία. Γι’ αυτό αποφασίστηκε η μεταφορά της, το 1933, στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Αθηνών, ώστε να μετατραπεί σε προσκύνημα των νεότερων γενεών. 

     Στις πλευρές της λάρνακας είναι χαραγμένα με χρυσά γράμματα τα ονόματα της Χίου και των Ψαρών, του Τσεσμέ και της Αλεξάνδρειας. Τόποι που μεγαλούργησε ο ένδοξος θαλασσομάχος. Στο επάνω μέρος στημένος ο ζωοποιός Σταυρός και στη λήκυθο χαραγμένη η φράση «Χαίρε καρδία ναυάρχου Κανάρη». 

Αντλήθηκαν πληροφορίες από τον Μικρό Ρωμιό.

Βασίλειος Βασιλειάδης o λησμονημένος ήρωας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

     Για τον Βασίλη Βασιλειάδη άκουγα από πολύ μικρός. Όντας ξάδερφος της γιαγιά μου, Ρόζας, η ιστορία του και η φωτογραφία του υπήρχε πάντα μέσα στο σπίτι μας. Μεγαλώνοντας και ασχολούμενος με την ιστορία των Ψαρών και τους σημαντικούς Ψαριανούς είδα ότι ο ηρωικός αεροπόρος της RAF όχι μόνο υπήρξε αδικημένος πανελλαδικά άλλα ήταν και σχεδόν άγνωστος στους συμπατριώτες του με εξαίρεση τους λιγοστούς συγγενείς του. 

     Σήμερα λοιπόν ας μάθουμε για αυτόν τον ήρωα που στα 25 του χρόνια έγινε θυσία για το υπέρτατο αγαθό της Ελευθερίας. Το κείμενο που ακολουθεί είναι του κ. Γιάννη Μανσόλα ο οποίος τα τελευταία χρόνια πασχίζει να αναδείξει την ηρωική ιστορία αυτού του υπέροχου ανθρώπου. 

     Ο Βασίλειος Βασιλειάδης του Μιχαήλ (1920-1945) με καταγωγή από τη Χίο και τα Ψαρά ήταν Έλληνας εθελοντής αεροπόρος στην Βρετανική Βασιλική Αεροπορία (RAF) κατά την διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ανήλθε στον βαθμό του Σμηναγού RAF , χρεώθηκε με 11 βεβαιωμένες καταρρίψεις και του απονεμήθηκαν οι διακρίσεις DFC (Distinguished Flying Cross) και DFM (Distingushed Flying Medal). 

Οι γονείς Αυγουστίνα και Μιχάλης 
αριστερά η αδελφή του Βασίλη Μαρία
 ο Βασίλης όρθιος κι δεξιά ο αδελφός του Νίκος

     Γεννήθηκε στην Ρουέν της Γαλλίας στο μητρικό του σπίτι, αλλά σε νηπιακή ηλικία βρέθηκε στη Χίο με τους γονείς του, Μιχαήλ Βασιλειάδη και Αυγουστίνη Βασιλειάδη-Μπρακέιγ. Τελειώνοντας το Δημοτικό στη Χίο, φοίτησε στο Ναυτικό γυμνάσιο της Ύδρας, με σκοπό να συνεχίσει την ναυτική παράδοση της οικογένειάς του. 

     Τη μέρα που κηρύχτηκε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, βρισκόταν εν πλω σε εκπαιδευτικό ταξίδι στη Μεσόγειο. Κατά την επιστροφή του, ο πατέρας του τον έστειλε στην Αγγλία για σπουδές, όπου και τον βρήκε η πλήρης εμπλοκή του πολέμου. Προσφέρθηκε να υπηρετήσει στη RAF (13 Οκτωβρίου 1942), επειδή υπήρχε μεγάλη ανάγκη για πιλότους την ώρα εκείνη. Πέρασε τα πρώτα χρόνια εκπαιδευόμενος σε Σπίτφαϊαρ τύπου MkV και IX και το 1942, με τον βαθμό του Ιπτάμενου Αρχισμηνία βρέθηκε στο σμήνος 19 της RAF, ένα απ τα πρώτα που είχαν πετάξει τα Σπίτφαϊαρ στη Μάχη της Αγγλίας το 1940, αλλά που τώρα εφοδιάζονταν με τα Mάστανγκ (Mustang Mk III). 

Το μοντέλο του αεροπλάνου Τέμπεστ 
με το οποίο σκοτώθηκε
ο Βασίλης απ την  IPMS-HELLAS

     Οι κύριες αποστολές του ήταν επιθέσεις εναντίον της κατοχικής Γαλλίας και των γερμανικών βάσεων στην περιοχή της Νορμανδίας και Βρετάνης. Σημειώνει 6 ½ καταρρίψεις, με τις οποίες κερδίζει την πρώτη του διάκριση (26/7/444) και τον βαθμό του Ανθυποσμηναγού, πετώντας με το αεροσκάφος QV-D με αριθμό σειράς FB201. Το 1944, με το σμήνος του θα βρεθεί να υποστηρίζει τις πρώτες αποβατικές δυνάμεις στη Νορμανδία (D-Day). Σε μια αποστολή εναντίον των γεφυρών στο Σηκουάνα νότια της Ρουέν, με σκοπό να αποκόψει την υποχώρηση των Γερμανών (πάνω στην σημερινή Εθνική Οδό A13 που ενώνει τη Νορμανδία με το Παρίσι), καταρρίπτεται πετώντας με το Mustang QV-V FB116 στην δασώδη περιοχή του Σαιντ Πιέρ Λες Ελμπέφ (Saint Pier Les Elbeufs). Θα περισυλλεγεί και θα βρει κατάλυμα στην οικογένεια του Ζαν Οζέρ, που μετέχει στην αντίσταση. Στην παραμονή του εκεί, για κάπου 15 ημέρες, θα βρει την τελευταία του ευκαιρία να δει την γιαγιά του στην υπό κατοχή ακόμα Ρουέν, χάρις στην βοήθεια των Μακί. Σύντομα, τα πρώτα Αμερικανικά στρατεύματα φτάνουν στο σπίτι που κρύβεται κι έτσι μπορεί να επιστρέψει στην μονάδα του και ακολουθεί μετακίνηση στο σμήνος No 3 της RAF. Εκεί, θα βρεθεί υπό την διοίκηση του Σμηναγού Πιέρ Ανρύ Κλόστερμαν, εθελοντή των Ελευθέρων Γάλλων στην RAF, ο οποίος θα τον αναφέρει αργότερα και στο βιβλίο του Το Μεγάλο Τσίρκο, απ το οποίο έγινε γνωστή η ύπαρξη του Βασιλειάδη στο ευρύτερο κοινό. 

Φωτογραφία απ τα φωτοπολυβόλα του Βασίλη
την ώρα που καταδιώκει το αεροπλάνο του Γκέντ
- φωτογραφία απ τα αρχεία φιλμ της RAF

     Κοντά στα Χριστούγεννα του 1944, η μονάδα του μεταφέρεται στην απελευθερωμένη Ολλανδία, στο Φόλκελ, και εφοδιάζεται με τα νέα δυναμικά Χώκερ Τέμπεστ (Hawker Tempest), που έχουν ρόλο να εξολοθρεύσουν τις συγκοινωνίες στο γερμανικό έδαφος και να αποκρούουν τις πτήσεις των νέων εξελιγμένων καταδιωκτικών Φώκε Γούλφ Fw190-D και των αεριωθουμένων Me262 που εφορμούν απ τα γερμανικά αεροδρόμια των Ρέϊνε και Γκούτερσλω. Στην διάρκεια αυτή χρεώνεται με 5 ακόμα καταρρίψεις κερδίζοντας την δεύτερη διάκρισή του και τον βαθμό του Υποσμηναγού. 

     Στις 25 Μαρτίου 1945 διοικεί μια ομάδα εκτελώντας χρέη Σμηναγού στην περιοχή του Μπόχολτ (ανατολικά του Μούνστερ) εναντίον πομπής στρατιωτικών φορτηγών. Το εξαιρετικά πυκνό αντιαεροπορικό πυρ κάνει διστακτικούς τους υπόλοιπους του σμήνους και θέλοντας να δώσει ο ίδιος το παράδειγμα επιτίθεται μέσα σε ένα χάος πυρών. Την πρώτη φορά ξεπερνάει το φράγμα τους αλώβητος αλλά επιμένει σε μια δεύτερη επίθεση. Οι υπόλοιποι πιλότοι του αρνούνται και πάλι. Εκείνος θα εφορμήσει εκ νέου, αλλά το αεροπλάνο του (Tempest , JF-A, EJ755) εκρήγνυται αυτή την φορά στον αέρα. 

Το όνομα του Βασιλειάδη (VASSILIADES B.M) 

όπως είναι σμιλευμένο στην στήλη Νο 266 στο μνημείο

 των πιλότων της Κοινοπολιτείας στο Ράνυμεντ, Γουίνδσορ – Αγγλία.

     Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, ο πατέρας του δέχτηκε την επίσκεψη Άγγλου πιλότου (Φεβρουάριος 1945), ο οποίος για πρώτη φορά θα του φέρει νέα για τον γιο του μετά από τόσα χρόνια. Την αρχικά χαρούμενη είδηση ακολουθεί σε λίγο το τραγικό νέο του θανάτου του. Καθώς το πτώμα του ποτέ δεν βρέθηκε για να ταφεί, η Αγγλία χάραξε το όνομά του στο μνημείο των πιλότων της Κοινοπολιτείας στο Ράνυμεντ (Runnymede) κοντά στο Γουίνδσορ. Είναι ο Έλληνας πιλότος με τις περισσότερες επίσημες καταρρίψεις και του οποίου το όνομα μνημονεύεται σε μη ελληνικό μνημείο. Ο πατέρας του ονόμασε ένα φορτηγό ιδιοκτησίας του, τύπου Λίμπερτυ, Υποσμηναγός Βασιλειάδης. Ένας πίνακας με τον Βασιλειάδη εν στολή βρίσκεται στους τοίχους του γυμνασίου στο οποίο φοίτησε." 

Γιάννης Μανσόλας 

Πηγή: 

http://imansolas.freeservers.com/Aces/Vass%20monographia.html

Γερμανός Καραβαγγέλης, ένας Μακεδονομάχος από τα Ψαρά

   
     Σε προηγούμενη ανάρτηση (μπορείτε να την διαβάσετε εδώ) είχα μιλήσει για του 1027 Μακεδόνες που αγωνίστηκαν μαζί με τους Ψαριανούς και έπεσαν ηρωικά στο Ολοκαύτωμα των Ψαρών. Ένα μέρος από το χρέος μας, ως Ψαριανών, απέναντι στην Μακεδονία και τους Μακεδόνες φρόντισε 90 χρόνια να αποπληρώσει ένας Ιεράρχης που η καταγωγή του έλκεται από το ηρωοτόκο νησί μας, ο Γερμανός Καραβαγγέλης.

     Ο Γερμανός , κατά κόσμον Στυλιανός, γεννήθηκε στη Στύψη της Λέσβου στις 16 Ιουνίου του 1866, από Ψαριανό πατέρα. Οι γονείς του Χρυσόστομος Καραβαγγέλης ή Μαχαίρας, με καταγωγή από τα Ψαρά και η Μαριγώ Κουτσουβέλη το γένος Γελαγώτου απέκτησαν και άλλα επτά παιδιά, έξι κορίτσια και ένα αγόρι, από τα οποία, το αγόρι και ένα κορίτσι πέθαναν νωρίς. Από τον Ψαριανό παππού του ο οποίος βρέθηκε στην Λέσβο μετά την καταστροφή των Ψαρών και που έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1821 και του διηγούνταν πολλά κατορθώματα, φαίνεται να επηρεάστηκε και σφυρηλάτησε τον θαρραλέο και αγωνιστικό χαρακτήρα του.

Οι γονείς του Γ. Καραβαγγέλη,
Χρυσόστομος Καραβαγγέλης
και Μαρία Κουτσουβέλη
με δύο από τις αδελφές του

     Μεγάλωσε στο Αδραμύτιο της Μικράς Ασίας όπου μετακόμισε η οικογένειά του όταν ο Στυλιανός ήταν δύο χρονών· εκεί ο πατέρας του άνοιξε εμπορικό κατάστημα. Από το Αδραμύτιο θα φύγει νέος πια, με υποτροφία που του χορηγεί, εκτιμώντας την ευφυΐα του, την φιλομάθειά του και το παρουσιαστικό του, ο Μητροπολίτης Εφέσου Αγαθάγγελος, για να σπουδάσει στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία θα αποφοιτήσει με άριστα το 1888. Την ημέρα της αποφοίτησης, χειροτονήθηκε διάκονος από τον Πατριάρχη Διονύσιο Ε΄ και πήρε το όνομα Γερμανός, προς τιμήν του ιδρυτή της Σχολής, Πατριάρχη Γερμανού Δ΄. Κατόπιν, συνέχισε τις σπουδές του, με δαπάνες του πλούσιου Χιώτη ομογενή Στεφάνοβικ, σπουδάζοντας επί τριετία φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας και της Βόννης.

     Μετά την ανακήρυξή του σε διδάκτορα επέστρεψε στη Κωνσταντινούπολη, όπου το 1891 διορίστηκε καθηγητής της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Το 1896 χειροτονήθηκε επίσκοπος Πέραν με τον τίτλο "επίσκοπος Χαριουπόλεως", όπου και ανέπτυξε σπουδαία δράση αφενός καταπολεμώντας ξένες προπαγάνδες και αφετέρου για την ελληνοπρεπέστερη μόρφωση των Ελλήνων μαθητών, αποσπώντας τους από ξένες σχολές που είχαν στο μεταξύ ιδρυθεί, ιδίως των Καθολικών.

     Το 1900 τοποθετείται Μητροπολίτης Καστορίας, από τον Πατριάρχη Κωνσταντίνο Ε΄. Από της ενθρόνισής του άρχισε με τους λόγους του να εμψυχώνει και να αναπτερώνει το ηθικό των Ελλήνων της περιοχής και να οργανώνει ένοπλα σώματα κατά των ομοίως ενόπλων Βουλγάρων Εξαρχικών, που επιχειρούσαν την προσάρτηση των ελληνογενών χριστιανικών πληθυσμών στη Βουλγαρική Εξαρχία. Μαζί και με άλλους ιεράρχες της περιοχής που έδρασαν ομοίως ακολουθώντας το παράδειγμά του, ο Μακεδονικός Αγώνας γενικεύθηκε. Κατάφερε πολλά χωριά και κωμοπόλεις να αποσκιρτήσουν από τη Βουλγαρική Εξαρχία και να επανενταχθούν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

 

 Παράλληλα, στην πολιτική σκηνή ζήτησε την επίσημη παρέμβαση του Ελληνικού Κράτους στον Αγώνα προκειμένου να μη μένει η πρωτοβουλία στους Βούλγαρους. Βέβαια το αίτημά του εκείνο είχε περισσότερο θρησκευτικό χαρακτήρα παρά εθνικο-κεντρικό. Οι προσπάθειές του εκείνες, στέλνοντας σχετικές εκθέσεις στους Έλληνες πρωθυπουργούς Α. Ζαΐμη και Θ. Δεληγιάννη, τελικά απέδωσαν, όταν το 1904 η Ελλάδα υπό την πίεση και της κοινής γνώμης αποφάσισε την ενεργή συμμετοχή της στον ένοπλο αγώνα αντίστασης.

     Ο ελληνικός κλήρος, ως ήταν επόμενο, υποστήριξε με μανία την τότε επιχείρηση του ελληνικού κράτους, με συνέπεια ο μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης να καταστεί ο μεγαλύτερος εχθρός του Βουλγαρικού Κομιτάτου. Πολλά στοιχεία για τη δράση του αντλούνται από τα απομνημονεύματά του, τα οποία δημοσιεύτηκαν από το Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου (ΙΜΧΑ) (Καραβαγγέλης Γερμανός, Μητροπολίτης Καστοριάς: Ο Μακεδονικός Αγών). 

     Ο Γερμανός Καραβαγγέλης κατέστη ο πρώτος και ο πιο επίμονος υπέρμαχος του αντιανταρτικού κινήματος. Στην αρχή προσπάθησε με τα κηρύγματά του να συνετίσει τους πάντες ότι ανήκουν στο Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και μόνο, ενώ ως εθνότητα που κατοικεί στη περιοχή είναι όλοι Έλληνες. Στις ομιλίες του εκείνες δεν δίστασε αρχικά να επισκεφτεί τους ίδιους τους κομιτατζήδες, όπως και τον αρχικομιτατζή Βασίλ Τσακαλάρωφ. Στα επόμενα όμως 7 χρόνια (1900 - 1907) όπου γενικεύτηκαν οι καταστροφές και οι σκοτωμοί, ως μητροπολίτης Καστοριάς ύψωσε το σύνθημα «Βούλγαρος να μη μείνει».

     Από κοινού με τον αξιωματικό του ελληνικού στρατού Βάρδα, ο Καραβαγγέλης εμπνέει και δημιουργεί τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την εκδίκηση των σφαγών που συγκλόνισαν τότε τον κόσμο. Είναι πολύ φυσικό κάτω από εκείνη την αντιπαλότητα και το θρησκευτικό μένος να συνέβησαν και διάφορα έκτροπα, στα οποία φέρεται να συνήργησε ο επίσκοπος Γερμανός χωρίς όμως και να έχουν όλα αποδειχθεί. Κατηγορήθηκε από τους Μακεδόνες (αλλά και από κύκλους της Αθήνας) ότι κατέδωσε τον Κώττα Χρήστου στις Οθωμανικές αρχές. Ο καπετάν Κώττας ήταν αδελφοποιητός (από την παλιά συνεργασία του) με το Μήτρο Βλάχο και αδυνατούσε εξ αυτού να τον σκοτώσει. Το ίδιο και ο Μήτρο Βλάχο προς αυτόν. Αυτό εξόργιζε τον Καραβαγγέλη, αλλά και πολλούς Έλληνες που ήταν αμείλικτοι προς τη Βουλγαρική πλευρά. Εν τούτοις, οι κατηγορίες αυτές δεν αποδείχτηκαν ποτέ.

 

Ο Γερμανός Καραβαγγέλης
ανάμεσα σε Τούρκους αξιωματικούς
και στρατιώτες

   Το 1908, με το τέλος του Μακεδονικού Αγώνα η Οθωμανική κυβέρνηση απαίτησε, μετά από επιμονή στο Πατριαρχείο, την μετακίνησή του Γερμανού όπου και εξελέγη και ανέλαβε Μητροπολίτης Αμασείας του Πόντου με έδρα την Σαμψούντα. Ο Γερμανός και εκεί ανέπτυξε έντονη δράση δημιουργώντας σχολεία και ιδρύοντας γυμνάσιο, αλλά και ένοπλες ομάδες κατά των Τούρκων ατάκτων που λυμαίνονταν την περιοχή. Το 1913 ως μητροπολίτης Αμασείας διετέλεσε τοποτηρητής του πατριαρχικού θρόνου της Κωνσταντινούπολης. Αντιστάθηκε σθεναρά στις διώξεις των Νεοτούρκων αφιερώνοντας τις δυνάμεις του στην υπεράσπιση των δικαίων των Ελλήνων και Αρμενίων. Για τις ενέργειές του αυτές συνελήφθη και στάλθηκε δέσμιος στη Κωνσταντινούπολη, όπου και φυλακίστηκε το 1917 για κάποιο χρονικό διάστημα. Στις 10 Μαρτίου 1921 ο Γερμανός πρότεινε στον υπουργό εξωτερικών της Ελλάδας, Μπαλτατζή, συνεργασία με Κούρδους και Αρμένιους εναντίον του εθνικιστικού κινήματος του Μουσταφά Κεμάλ. Η ποντοαρμενική συνεργασία αποσκοπούσε στην ίδρυση μιας αυτόνομης χριστιανικής δημοκρατίας (κράτους) στην περιοχή του Πόντου. Η κυβέρνηση όμως του Γούναρη, απομονωμένη από τους συμμάχους, δεν πήρε καμιά πρωτοβουλία. Αργότερα το 1924 ο Γερμανός Καραβαγγέλης τοποθετήθηκε έξαρχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη Βιέννη.

     Πέθανε πάμπτωχος στις 11 Φεβρουαρίου του 1935 στη Βιέννη. Το 1959 το «Ίδρυμα Μελετών της Χερσονήσου του Αίμου» από κοινού με την «Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών» επιχορήγησαν τη μεταφορά των οστών του με τιμητική συνοδεία αρχικά στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια στην Καστοριά, όπου και τοποθετήθηκαν σε κρύπτη κάτω από τον ανδριάντα του.

A.M.K.

Το Ανώνυμο πλοίο κι ο Ψαριανός πλοίαρχός του

   

 Σύμφωνα με το διεθνές ναυτικό δίκαιο αλλά και με το εσωτερικό δίκαιο των Χωρών ανώνυμο πλοίο, χωρίς δηλαδή όνομα, είναι αδύνατον να υπάρξει (εκτός των παράνομων πειρατικών) αφού το όνομα είναι ένα από τα ουσιώδη στοιχεία που χαρακτηρίζουν την έννοια του πλοίου. Γεγονός πάντως είναι πως σε μια Χώρα με μεγάλη ναυτιλία όπως η Ελλάδα, είναι δυνατόν να συμβούν και τα περισσότερα ναυτικά ευτράπελα όπως και η παρακάτω ιστορία της ελληνικής πολεμικής ημιολίας «Ανώνυμου».

     Το 1836 ναυπηγήθηκαν στον Πόρο για τις ανάγκες του τότε ελληνικού στόλου τρία όμοια ξύλινα σκάφη στο τύπο της ημιολίας. Στα δύο από τα τρία σκάφη δόθηκαν τα ονόματα «Ματθίλδη» και «Ναυπλία», ενώ το τρίτο ή λησμόνησαν να το βαπτίσουν ή λόγω διαμάχης δεν αποφάσιζαν ή για άλλους λόγους παρέμενε σε εκκρεμότητα. Έτσι το τρίτο αυτό σκάφος το αποκαλούσαν όλοι απλά «βασιλική γολέτα». Αυτό συνεχίσθηκε μέχρι το 1843, όταν Κυβερνήτης του σκάφους ανέλαβε ο Δημήτριος Νικολάρας, ένας θυμόσοφος Ψαριανός που είτε είχε βαρεθεί ν΄ ακούει το «βασιλική γολέτα» αντί ονόματος, είτε το θεώρησε υποτιμητικό να κυβερνά πλοίο χωρίς όνομα. Έτσι στη πρώτη του σημαντική αναφορά «θέσης πλοίου» προς το «Υπουργείον Ναυτικών» έγραψε στην οικεία θέση: «εν όρμω Λαυρίου και επί της βασιλικής ημιολίας «Ανώνυμος» τη .....».

     Όταν παραλήφθηκε το σήμα γεγονός ήταν ότι θορύβησε την τότε ηγεσία του Β.Ν. αλλά δημιούργησε και άλλα ευτράπελα. Πάντως το σήμα αυτό ήταν η αιτία η μεν «βασιλική γολέτα» να λάβει αμέσως το όνομα «Μεθώνη» ο δε Κυβερνήτης Δ. Νικολάρας «αργία» με πρόσκαιρη παύση «δι΄ άκαιρον και άσκοπον αστειότητα».

Λίγα λόγια για την Ημιολία «Ανώνυμος» - «Μεθώνη»

Ημιολία ή Γολέτα σε αναπαράσταση μικροναυπηγικής

     Η Γολέτα Ανώνυμος ή Βασιλική Γολέτα ναυπηγήθηκε στον Ναύσταθμο του Πόρου το 1836. Το πλοίο μέχρι το 1843 δεν είχε όνομα και καλούταν «Ανώνυμος» οπότε και μετονομάστηκε σε Μεθώνη. Από την 1 Φεβρουαρίου μέχρι και τις 18 Απριλίου 1850 κατασχέθηκε από του Άγγλους στο λιμάνι της Σύρου κατά τον αποκλεισμό με τα γεγονότα Πατσίφικο, τα λεγόμενα «Παρκερικά» και στη συνέχεια ρυμουλκήθηκε στη Σαλαμίνα. Τον Μάιο του 1851 υπήρξε μια «συμμαχική» συνεργασία μεταξύ των Ελλήνων, των Γάλλων, των Αυστριακών και των Τούρκων σε επιχειρήσεις καταδίωξης των πειρατών του Νέγρη στη περιοχή της Δωδεκανήσου. Για την Ελλάδα συμμετείχαν τα πλοία «Μεθώνη» Και «Αμαλία». Τον Μάιο του 1854 κατασχέθηκε από τους Αγγλογάλλους κατά τη διάρκεια του Κριμαϊκού πολέμου. Για πρώτη φορά έγιναν – επί του Μεθώνη- οι μετρήσεις μεταξύ των ετών 1866 – 1872 των ρευμάτων του Ευρίπου. Το 1862 αναφέρεται στη σύνθεση του Στόλου σαν ημιολία παροπλισμένη, στη συνέχεια επαναφέρεται στην ενεργεία και μνημονεύεται σαν ακταιωρός στο λιμάνι της Σύρου μεταξύ 1883-1887. Το 1890 διαλύθηκε στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας λόγω παλαιότητας.

Χαρακτηριστικά πλοίου
Μήκος: 14 μέτρα.
Οπλισμός : 1 πυροβόλο των 8 λιβρών.
Πλήρωμα : 20 άτομα.

Και λίγα λόγια για τον πλοίαρχό της.

     Ο Δημήτριος Γ. Νικολάρας γεννήθηκε στα Ψαρά το 1798. Σε ηλικία δέκα χρονών πήγε στην Οδησσό, όπου τον παρέλαβε ο Βαρβάκης και από τον έστειλε στο γυμνάσιο της Χίου από όπου αποφοίτησε. Επέστρεψε στην πατρίδα του το 1821 και εντάχθηκε στον στόλο των Ψαρών υπό τον Ν. Αποστόλη. Έλαβε μέρος στην εκστρατεία της Χίου και στο κατόρθωμα της Ερεσού υπηρετώντας ως γραμματέας του Γ.Καλάρη. Έπειτα γίνεται σημαιοφόρος στο πλοίο του Ν. Καρακωσταντή όπου και διαπρέπει στην πυρπόληση στην Σάμο. Το 1822 έγινε υποπλοίαρχος και έλαβε βέρος σε δύο εκστρατείες της Κασσάνδρας, και κατόπιν στην Ναυμαχία της Πάτρας. Πήρε επίσης μέρος στην μάχη του κόλπου της Αργολίδας. Το 1824 γίνεται πυρπολητής υπό τον Κ. Κανάρη και μέχρι το 1825 μαζί θα βρεθούν σε Χίο, Σάμο, Γιαλιά ,Αστυπάλαια, Δαρδανέλια, Άνδρο, Σκόπελο, Σκιάθο, Σαντορίνη, Κίμωλο και Μεσολόγγι. Εκεί θα συμμετέχει με το πλοίο του Θ. Βώκου ως πυρπολητής και όταν εχθρικά πλοία συλλάβουν το πλοίο τους και φονεύσουν τον πλοίαρχο ο Δημήτρης Νικολάρας θα διασώσει μέρος του πληρώματος με μια βάρκα που οδηγεί σε ασφαλές μέρος εν μέσω εχθρικών πυρών. Έπειτα με τον Ν. Αποστόλη σε Ικαρία Χίο Μυτιλήνη και την πολιορκία της Μεθοκορώνης. Με την δημιουργία του Ελληνικού κράτους διορίστηκε υποπλοίαρχος του εθνικού πολεμικού βρικίου «Αντίζηλος» και μετά την έλευση του Όθωνα εντάσσεται ως υποπλοίαρχος στο Βασιλικό Ναυτικό. Σταδιακά πήρε προαγωγή κατά την διάρκεια της υπηρεσίας του και έγινε Πλωτάρχης και Λιμενάρχης Πατρών. Γιός του ήταν ο ποιητής Ανδρέας Δ. Νικολάρας. Απεβίωσε στην Αθήνα το 1881.

Α.Μ.Κ.

Πηγές:

https://el.wikipedia.org/wiki/ανώνυμος_πλοιο

Ποικίλη Στοά: Εθνική εικονογραφημένη επετηρίς, Έτος 1/16, 1881-1914

https://el.wikipedia.org/wiki/ημιολιες_ΠΝ

Βιβλίο: Η Βιβλιοθήκη της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ψαρών

 

 Σήμερα θα πρωτοτυπήσω και δεν θα σας γράψω για παλιά βιβλία που τυχαία ανακάλυψα αλλά για ένα βιβλίο που μόλις εκδόθηκε. Το πόνημα του π. Ιωακείμ Αρχοντού για την βιβλιοθήκη του Μοναστηριού των Ψαρών.

     Για τον Ψαριανό αρχιμανδρίτη Ιωακείμ Αρχοντό ίσως δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις. Με σπουδές στην Ιατρική και την Θεολογία , μεταπτυχιακό στην Ιστορία και ένα διδακτορικό στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο που βαίνει προς την ολοκλήρωση του , είναι ένας από του ελάχιστους Ψαριανούς που μελέτα την ιστορία του νησιού σε βάθος. Παράλληλα υπηρέτησε τα Ψαρά ως εφημέριος του νησιού για 13 έτη ενώ σήμερα είναι Ιεροκήρυκας της Ι. Μ. Κηφισίας με σημαντικό έργο. Τα γραπτά του πάντα τεκμηριωμένα με μελέτη σε βάθος.

     Το ίδιο συνέβη και σε αυτό το βιβλίο. Μια μελέτη εξονυχιστική στα 500 και πλέον βιβλία που φυλάσσονται στο Μοναστήρι των Ψαρών. Με επιστημονική μεθοδολογία καταγράφει και μελετά κάθε αντίτυπο χωριστά καταγράφοντας για πρώτη φορά το σύνολο των βιβλίων. Παράλληλα μελετά τις σημειώσεις στις σελίδες των βιβλίων και αναζητά πρόσωπα και γεγονότα πίσω από αυτές, τεκμηριώνοντας πάμπολλες ιστορίες που διασώθηκαν από την προφορική παράδοση. Όπως είναι π.χ. η παρουσία Βούλγαρων μοναχών, μετά την καταστροφή των Ψαρών, στο μοναστήρι και η εκδίωξή τους από τον ψαριανό ιερομόναχο Αθανάσιο Βρούλο. Τέλος ποσοτικοποιεί τα δεδομένα και εξάγει στατικά συμπεράσματα.

     Αν και αρχικά κάποιος θα νόμιζε ότι είναι ένα καθαρά επιστημονικό βιβλίο που απευθύνετε σε επιστήμονες μελετητές της ιστορίας, εν τέλει πρόκειται για ένα ευκολοανάγνωστο βιβλίο που αφενός έχει την ιστορική μελέτη και επιστημονική τεκμηρίωση αλλα από την άλλη δίνει στον αναγνώστη πλήθος πληροφορίων για πρόσωπα και γεγονότα των Ψαρών τους τελευταίους δυο αιώνες.

     Το βιβλίο τυπώθηκε τον Ιούνιο του 2017 από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών με την ευγενική χορηγία του κ. Γ. Αχνιώτη. Τα έσοδα από την πώληση του παραχωρήθηκαν από τον συγγραφέα στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Ψαρών.

Ας δούμε πως περιγράφει το βιβλίο ο ίδιος ο συγγραφέας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

     Η βιβλιοθήκη της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ψαρών αποτελείται από παλαίτυπα κυρίως και από χειρόγραφα βιβλία. Η απαρχή της συγκροτήσεώς της συμπορεύεται με την ίδρυσή της, όμως η καταστροφή της Μονής από τους Τούρκους (1824) προκάλεσε μεταξύ άλλων τον ολοσχερή σχεδόν αφανισμό της. Από το δεύτερο μισό του 19ου αι. λαμβάνει χώρα η ουσιαστική επανασυγκρότηση και ο εντυπωσιακός εμπλουτισμός με συνεχείς προσκτήσεις. Η καθοδική πορεία άρχισε να γίνεται αισθητή από την περίοδο του Μεσοπολέμου, ενώ αποκρυσταλλώθηκε στη δεκαετία του 1970, συμβαδίζοντας αναπόφευκτα με τη συνεχώς φθίνουσα μοναχική παρουσία.

     Ο σκοπός του παρόντος πονήματος είναι πολλαπλός. Βασικές επιδιώξεις ήταν η γνωστοποίηση της παρουσίας των βιβλίων, η καταγραφή, η λεπτομερής περιγραφή και η διαφύλαξή τους, η αναλυτική μελέτη και η ερμηνευτική προσέγγιση των παρεχόμενων στοιχείων· επίσης η καλύτερη γνώση και η ευρύτερη σπουδή της κοινωνικής οργάνωσης, δομής και πνευματικής βιοτής τόσο της μοναστικής όσο και της ψαριανής κοινωνίας, ακόμη και της ιστορίας των ατομικών και συλλογικών νοοτροπιών, και τέλος η αναζήτηση και η επαφή με τα εμφαινόμενα πρόσωπα στην ιστορική τους διάσταση.

Το εξώφυλλο του βιβλίου κοσμεί ζωγραφική απεικόνιση
 του Μοναστηριού το 1863 από χειρόγραφο της βιβλιοθήκης

Το βιβλίο μπορείτε να προμηθευτείτε από :

*Tο βιβλιοπωλείο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών

   Βασ. Κωνσταντίνου 48, 116 35 Αθήνα

   Τηλ. 210.7273942

*Tο περίπτερο του Μορφωτικού και εξωραϊστικού συλλόγου Ψαρών Κ. Κανάρης στα Ψαρά

*Στον Ι.Ν. Μεταμορφώσεως Σωτήρος στα Ψαρά

*Και φυσικά στο Μοναστήρι των Ψαρών.

Ανδρέας Μ. Καραγιώργης

Ψαρά 1982 - Η άλλη Ελλάδα χαραγμένη στην πέτρα

       Τα Ψαρά ως μικρό νησί δυστυχώς δεν έχουν κινηματογραφηθεί σχεδόν καθόλου στο παρελθόν . Έτσι ήθη ,έθιμα ,μουσική αλλα και ανθρώπους που έζησαν στο νησί σπάνια βλέπουμε . Η δύσκολη πρόσβαση έκανε και δυστυχώς ακόμα κάνει τα Ψαρά έναν δύσκολο προορισμό. Υπάρχουν όμως τρεις , τέσσερις εκπομπές, γύρω στο 1980, τις Κρατικής τηλεόρασης, που μέσα από αφιερώματα στο Ολοκαύτωμα , τον Κανάρη και τον Βαρβάκη ταξίδεψαν στο νησί και μας δίνουν, έστω και ελάχιστο, την δυνατότητα να αντλήσουμε πολύτιμες εικόνες.

          Ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ θα σας δείξω σήμερα. Την ύπαρξή του την γνώριζα χρόνια, όμως δεν είχα καταφέρει να εντοπίσω παρά την επίμονη προσπάθεια μου και την αλληλογραφία με το αρχείο της ΕΡΤ. Και ως εκ θαύματος, χθες το βράδυ, σε μια τυχαία αναζήτηση έπεσα πάνω της.

       Είναι ένα επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Η Άλλη Ελλάδα». Για την ακρίβεια είναι η δεύτερη εκπομπή - αφιέρωμα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, με πλαίσιο το ποιητικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη. Κατά την διάρκεια της μάλιστα ο ίδιος ο Ελύτης διαβάζει αποσπάσματα από τον «Μικρό Ναυτίλο».

        Χωρίζετε σε δύο μέρη. Το πρώτο είναι αφιερωμένο στην ένδοξη ιστορία του νησιού και την θυσία των κατοίκων του. Τα κείμενα και σχόλια, έκανε ο ιστορικός καθηγητής Νίκος Σβορώνος. Παράλληλα παρουσιάζονται οι δεκαέξι ξυλογραφίες, έργα του χαράκτη Α. Τάσσου , από το έργο του ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Η' ΘΑΝΑΤΟΣ του 1952 ,που αφορούσαν τη θυσία των Ψαρών. Καθώς, και δύο σπάνια ντοκουμέντα-εκθέσεις (σε μετάφραση Νίκου Σβορώνου) του φιλέλληνα πρόξενου της Σμύρνης Δαβίδ, σταλμένα στις 5 και 6 Ιουλίου 1824, όπου περιγράφει στον Σατομπριάν, τον αγώνα των Ψαριανών και την καταστροφή τους, όπως τ’ άκουσε από τον Bezard, τον κυβερνήτη της γαλλικής κορβέτας «AMARANTHE» και τον άγνωστο αξιωματικό της γαλλικής κορβέτας «ISIS» σταλμένο από τον De Villeneuve Bargemont, που είδαν με τα μάτια τους την καταστροφή.

       Στο δεύτερο μέρος, που ξεκινά με το παραδοσιακό τραγούδι των Ψαρών, τον «Πρωτόβαρο» παρουσιάζονται πρόσωπα των Ψαρών . Κεντρικό πρόσωπο ο παπά Νικόλας Γιαννάκος. Ο τότε Ιερέας των Ψαρών που προσπαθεί να καταλάβει από πού πηγάζει η αγάπη των Ψαριανών για τον τόπο του. Παράλληλα μιλά για τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν τα Ψαρά το 1982, κάποια , κυρίως με τις άοκνες προσπάθειες της Αδελφότητας Ψαριανών, λύθηκαν. Κάποια άλλα συνεχίζουν δυστυχώς να μας ταλαιπωρούν ακόμα και σήμερα …. 

*Για καλύτερη προβολή επιλέξτε πλήρη οθόνη.*

Η ταυτότητα της εκπομπής 

Η ΑΛΛΗ ΕΛΛΑΔΑ ΧΑΡΑΓΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΠΕΤΡΑ - ΨΑΡΑ

ΕΡΤ - Έτος παραγωγής 1982

Film 16 mm - έγχρωμο - διάρκεια 25’: 06’’

Ανάπλαση 2008 - μεταγραφή σε video Beta SP

Πρώτη προβολή: 7 Αυγούστου 1982 (Ε: 2010 & 2011)

Παραγωγός: Γιώργος Σγουράκης

Κείμενο: Νίκος Σβορώνος

Αφήγηση: Γιάννης Βόγλης

Φωτογραφία: Νίκος Γαρδέλης

Ήχος: Παύλος Σιδηρόπουλος

Μοντάζ: Γιάννης Κριαράκης

Συντονισμός παραγωγής: Κώστας Στυλιάτης

Διεύθυνση παραγωγής; Ηρώ Σγουράκη

Σκηνοθεσία: Κώστας Αριστόπουλος

Α.Μ.Κ.

Ιω. Καποδίστριας, ο συμπολίτης των Ψαριανών

        Όταν το 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας ήρθε στην Ελλάδα ως Κυβερνήτης η κατάσταση ήταν τραγική. Στην Πελοπόννησο μαίνονταν εμφύλιος πόλεμος. Τα νησιά ήταν διαλυμένα. Πρόσφυγες από Αϊβαλί, Χίο, Κάσσο, Ψαρρά και αλλού διασκορπισμένοι στην επικράτεια, κι ένα κράτος που δεν υπήρχε ούτε στα χαρτιά. Μόνος απέναντι σε όλα αυτά ο Κυβερνήτης βρίσκει την κατανόηση και την ασφάλεια που αποζητά στου Ψαριανούς που μετά την καταστροφή του νησιού τους βρίσκονται μοιρασμένοι μεταξύ Αίγινας και Σύρου.

        Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας εκλέγει τον Ιωάννη Καποδίστρια Κυβερνήτη της Ελλάδας για επτά χρόνια, και ορίζει το Ναύπλιον ως καθέδρα της Κυβερνήσεως. Η Αντικυβερνητική Επιτροπή που έχει ορισθεί μεταβαίνει στο Ναύπλιο για να προετοιμάσει τα της έλευσης του Κυβερνήτη. Αντιμετωπίζοντας όμως εκεί τις γνωστές ταραχές του εμφυλίου , όπως τον κανονιοβολισμό της πόλης, αποφασίζεται η μεταφορά της καθέδρας στην Αίγινα.

       Όπως διαβάζουμε στο φύλλο υπ’ αριθμ . 53 της Γενικής Εφημερίδας, (17 Αυγούστου 1827), η Αντικυβερνητική Επιτροπή για τους λόγους μεταφοράς διακηρύττει:

Τα αίτια και ο σκοπός δια τον οποίον η Κυβέρνησις απεφάσισε να μεταβεί από το Ναύπλιον εις Αίγιναν, εξηγήθησαν εις την υπ’ αρ. 371 Διακήρυξην, ήδη δε διακηρύττει, ότι έφθασεν ενταύθα μετά της Σεβαστής Βουλής, όπου οι φιλόνομοι Ψαριανοί και οι ευπειθείς Αιγινήται έδειξαν δια της φιλοφρόνου υποδοχής των, ότι ήσαν άξιοι και αύθις ν’ απολαύσωσι μεταξύ αυτών την Κυβέρνησιν…

         Ο Καποδίστριας μάλιστα σε επιστολή του προς τον προσωρινό διοικητή Αιγινής στις 26 Απριλίου 1828 από το κατάστρωμα του ρωσικού πλοίου «Ελένη» που τον φέρνει στην Ελλάδα ζητά φρουρά αποτελούμενη από Ψαριανούς « ως εχόντων πάσαν μου την εμπιστοσύνην» όπως χαρακτηριστικά γράφει. O Ψαριανός πλοίαρχος Α. Γιαννίτσης μάλιστα τον συνόδευσε με το πλοίο «Έκτωρ» από την Ιταλία στην Ελλάδα.

Απόσπασμα απο την επιστολή του Καποδιστρια
προς τον Προσωρινο Διοικητή Αιγίνης
26 Απριλίου 1828

         Κατά τον ερχομό του Κυβερνήτη δεν ήταν λίγοι οι αντίπαλοι του που έσπευσαν να τον κατηγορήσουν ως έναν ξένο που ήρθε από το πουθενά. Είτε λόγω της υπηρεσίας του στον Τσάρο είτε της κερκυραϊκής του καταγωγής , ας μην ξεχνάμε ότι τα Επτάνησα για αιώνες ακολούθησαν διαφορετική πορεία από την υπόλοιπη Ελλάδα. Η Επιτροπή των Ψαριανών λοιπόν για να βγάλει από την δύσκολη θέση τον Καποδίστρια στις 17 Απριλίου 1828 του αποστέλλει επιστολή και τιμητικό δίπλωμα όπου τον ανακηρύσσει μέλος της κοινότητας των Ψαριανών. Την επιστολή διαβάζουμε στην Γενική Εφημερίδα της εποχής.

       Δυστυχώς το δίπλωμα δεν διασώθηκε ( ή από την μέχρι  τώρα έρευνα δεν έχει εντοπιστεί). Διασώζετε όμως η απάντηση του Καποδίστρια και που παραθέτω παρακάτω. Εκεί ο Κυβερνήτης αφού συγκινημένος αποδέχεται την τιμή που του γίνεται. Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι χωρίς την προσηγορία των Ψαριανών θα ήταν απλά ένας ομογενής ενώ τώρα μπορεί να συγκαταλέγεται συμπολίτης όλων. Μάλιστα ως πλέον πολίτης των Ψαρών προσφέρει 100 τάλληρα για λογαριασμό που είχαν ανοίξει οι Ψαριανοί προκριμένου να μαζέψουν το ποσό των 5.000 τάλληρων για τις ανάγκες της κοινότητας ήτοι περίθαλψη ορφανών, μέριμνα χηρών, εξαγορά αιχμαλώτων και πολλά άλλα. Από αυτή την πρωταρχική μέριμνα ας μην ξεχνάμε ότι προήλθε και η Αδελφότητα των Ψαριανών.

Από το βιβλίο " Επιστολαί Ι.Α.Καποδίστρια"

Π. Στεφανιτση τυπογρ. Κων. Ράλλη

Αθήνα 1841

        Παρακάτω βλέπουμε το προσχέδιο της επιστολής , χειρόγραφα γραμμένο από τον Καποδίστρια. Παρατηρούμε την αμεσότητα αλλά και την συγκίνηση που εκπνέει. Δυστυχώς για την τελική επιστολή επιλέχθηκε πιο τυπική γλώσσα που και πάλι όμως αφήνει την συγκίνηση και την ευγνωμοσύνη του Κυβερνήτη έκδηλη. Το χειρόγραφο προέρχεται από το Γενικό Αρχείο του Κράτους και συγκεκριμένα το τοπικό αρχείο Κέρκυρας.

         Τα μόνα σύννεφα που θα υπάρξουν στην σχέση Καποδίστρια Ψαριανών είναι στα 1830, λίγο πριν την δολοφονία του, όταν μια μερίδα Ψαριανών θα ταχθεί κατά του Κυβερνήτη δυσαρεστημένοι από την συνεχή αναβολή της παροχής των αποζημιώσεων που ζητούσαν για τα πλοία που καταστράφηκαν στον Αγώνα και που είχαν αποφασισθεί σε όλες τις Εθνικές Συνελεύσεις. Το κεφάλαιο όμως των αποζημιώσεων , που εν τέλει οι Ψαριανοί δεν έλαβαν ποτέ, είναι θέμα για ένα άλλο άρθρο.

        Η αγάπη και η αφοσίωση των Ψαριανών στον κυβερνήτη φαίνεται και από  επιστολή που στέλνουν προς την ορισθείσα κυβερνητική επιτροπή στις 15  Οκτωβρίου 1831 , λίγες μέρες μετά την δολοφονία του. Την υπογραφουν 290 Ψαριανοί. Σε αυτήν εκφράζονται τα συλλυπητήριά τους και τα αισθήματα λύπης που νοιώθουν για την απώλεια του συμπολίτη τους , όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, αλλά τα αισθήματα  αποστροφής και οργής προς τους δολοφόνους του. Τέλος αναφέρονται στους δεσμούς και την συνεργασία που είχαν μαζί του και τονίζοντας ότι οι ελάχιστοι Ψαριανοί που είχαν περάσει στην αντιπολίτευση επουδενι δεν αντιπροσωπεύουν την κοινότητα. Την επιστολή μπορείτε  να διαβάσετε παρακάτω όπως  την δημοσίευσε η Γενική εφημερίς.

Ανδρέας Μ. Καραγιώργης

Δημήτρης Μπάτσης, ο Ψαριανός που εκτελέσθηκε με τον Μπελογιάννη

Δημήτρης Μπάτσης

        Το Νίκο Μπελογιάννη τον γνωρίζουν όλοι. Είναι μια προσωπικότητα για τον οποίο οι γνώμες των ιστορικών διίστανται. Είναι ήρωας όπως έσπευσαν κάποια να τον χαρακτηρίσουν ή απλά ένας αγωνιστή της Αριστεράς που ηρωοποιήθηκε επειδή τον εκτέλεσαν; Δεν θα το αναλύσω περαιτέρω γιατί δεν θα σας γράψω για τον Μπελογιάννη. Μαζί του εκείνο το ξημέρωμα εκτελέσθηκαν άλλοι τρείς και μπορεί τα ΄φώτα της δημοσιότητας να έπεσαν πάνω στον Μπελογιάννη αλλα όπως είναι κοινώς αποδεκτό η τραγικότερη φιγούρα ήταν ο Ψαριανός Δημήτρης Μπάτσης. Εκτελέσθηκε χωρίς να έχει καμία σχέση με την υπόθεση Μπελογιάννη. Εκτελέσθηκε γιατί δεν μπορούσε το κράτος να ανεχθεί κάποιον από την αστική τάξη που σκέφτεται ελεύθερα. Εκτελέσθηκε για παραδειγματισμό.

Ποιος ήταν όμως ο Δ. Μπάτσης 

        Ο Δημήτρης Μπάτσης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1916. Γόνος πλούσιας μεγαλοαστικής οικογενείας, ήταν γιος του βασιλόφρονα ναυάρχου Α. Μπάτση, που καταγόταν από τα Ψαρά και της Αν. Πρίντεζη, από τη Σύρο. Φοίτησε στη Βαρβάκειο Σχολή, σπούδασε Νομικά και Οικονομικά και μιλούσε άριστα Γαλλικά και Αγγλικά. Ήταν μάχιμος δικηγόρος, όμως ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη Μαρξιστική θεωρία και μελέτησε με δική του πρωτοβουλία, κοινωνιολογία και οικονομικά. Ήταν μέλος της «Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Νεοελληνικών Προβλημάτων «Επιστήμη –Ανοικοδόμηση», γνωστής με τα αρχικά «ΕΠ-ΑΝ», που ίδρυσε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1945, μαζί με τον πρύτανη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Νικόλαο Κιτσίκη. Υπήρξε αρχικά συντάκτης και υπεύθυνος σύνταξης, ενώ από το 6ο τεύχος του ήταν εκδότης και διευθυντής στο δεκαπενθήμερο επιστημονικό περιοδικό «Ανταίος».

Ο Δημήτρης Μπάτσης με την γυναίκα του
 Λίλια Καλαμάρο-Black

    Ήταν παντρεμένος δύο φορές και από τον πρώτο του γάμο με τη Λίνα Αιλιανού είχε αποκτήσει το 1942, μια κόρη την Ελένη Μπάτση-Λυκιαρδοπούλου, και σε δεύτερο γάμο παντρεύτηκε με την Λίλιαν Καλαμάρο-Black.

  Το 1947 εκδίδει το βιβλίο του η «Βαριά Βιομηχανία στην Ελλάδα», που θεωρείται το πιο αντιπροσωπευτικό ελληνικό οικονομικό βιβλίο για την μαρξιστική θεώρηση πάνω στην ελληνική εκβιομηχάνιση. Μέσα από αυτό θα αποκαλύψει άγνωστες πτυχές της «σύμβασης Hugh Cooper» όπου γίνεται εκχώρηση του ορυκτού πλούτου της Ελλάδας σε αμερικανική εταιρεία για 70 έτη. Κατά μια άποψη αυτό αποτελεί την κυριότερη αιτία της εκτέλεσης του στις 30 Μαρτίου 1952

Για την υπόθεση του Δ. Μπάτση σας παραθέτω ένα απόσπασμα από άρθρο του Κώστα Κουσαρίδα που έγραψε για την ιστοσελίδα «Νόστιμον ήμαρ»

Η υπόθεση του Δημήτρη Μπάτση.

[…]   Ο Νίκος Μπελογιάννης συνελήφθη ως μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο ήταν παράνομο από τις 27 Δεκεμβρίου του 1947, σύμφωνα με τον Αναγκαστικό Νόμο 509/1947. Ο Νίκος Καλούμενος, ο συλληφθείς στην Καλλιθέα στην οδό Λυκούργου, κάτοχος του πρώτου ασυρμάτου, όπως και ο Ηλίας Αργυριάδης, ο συλληφθείς στην «Βίλα ΑΥΡΑ» στη Γλυφάδα, έδρα του δεύτερου ασυρμάτου, αποτελούσαν και οι δύο ενεργά μέλη του ΚΚΕ. Αντιθέτως, ο Δημήτρης Μπάτσης, παρόλο που είχε ασπαστεί την μαρξιστική οικονομική θεωρία, δεν υπήρξε ποτέ ενεργό κομματικό στέλεχος του ΚΚΕ.

        Γόνος πλούσιας μεγαλοαστικής οικογενείας, ήταν γιος του Ψαριανού βασιλόφρονα ναυάρχου Α. Μπάτση και της Αν. Πρίντεζη, από τη Σύρο.[…] Ήταν κοσμικός με ευρύτατες κοινωνικές σχέσεις. Είχε παντρευτεί την κόρη του Γ. Αιλιανού, υπουργού του Λαϊκού κόμματος (βασιλικό κόμμα), με την οποία χώρισε και εν συνεχεία παντρεύτηκε την Λίλιαν Καλαμάρο-Black, κόρη βιομηχάνου.

        Αρχικά, υπήρξε συντάκτης και υπεύθυνος σύνταξης, ενώ από το 6ο τεύχος του, ήταν εκδότης και διευθυντής στο δεκαπενθήμερο επιστημονικό περιοδικό «Ανταίος», το οποίο κυκλοφορούσε από τις 20 Μαΐου 1945 έως τον Ιούνιο του 1951. Στο συγκεκριμένο περιοδικό αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην αποικιακή εκχώρηση της Πτολεμαΐδας. Από τις 10 Μαΐου του 1946, δημοσίευε κείμενα που αποτέλεσαν αργότερα το υλικό για το βιβλίο «Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα», όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται και στην υπογραφή της συμβάσεως «Hugh Cooper».

    Συνελήφθη στις 23 Οκτωβρίου του 1951, 4 μέρες μετά την έναρξη της πρώτης δίκης του Μπελογιάννη και των συντρόφων του, ενώ η δίκη του ξεκίνησε στις 15 Φεβρουαρίου του 1952, μαζί με την δεύτερη δίκη του Μπελογιάννη και των 28 κατηγορουμένων για κατασκοπεία.

«Ο φερόμενος ως εξαφανισθείς, δικηγόρος Δημήτριος Μπάτσης, διευθυντής του περιοδικού Ανταίος, συνελήφθη υπό της Γενικής Ασφαλείας Πειραιώς, όπου και κρατείται. Ούτος ενέχεται εις υπόθεσιν δια την οποίαν διενεργείται ανάκρισις».

    Στις 8/1/1952, ο Δ. Μπάτσης μεταφέρεται στο Υπουργείο Εσωτερικών, όπου τον ανακρίνει προσωπικά ο ίδιος ο υπουργός Κωνσταντίνος Ρέντης με την βοήθεια των ανώτερων αστυνομικών διευθυντών, Πανόπουλου, Λιαρομάτη και Ρακιτζή, ενώ μάλιστα δεν αποκρύπτεται το πρωτοφανές αυτό γεγονός της ανάκρισης και από τον ίδιο τον υπουργό δίνεται η πληροφορία στις εφημερίδες.

     Ο ίδιος δε φαίνεται να είχε κάποια σχέση ή γνώση για τους ασυρμάτους και ουσιαστικά η κατηγορία που του είχαν προσάψει ήταν η οικονομική δοσοληψία που είχε με έναν ναυτικό για την μεταφορά ενός ποσού σε μια συγκατηγορούμενή του. Άλλωστε, ο ίδιος ο διευθυντής της Αστυνομίας, Ι. Πανόπουλος, παραδέχεται ότι δεν υπάρχει ουσιαστική κατηγορία για τον Μπάτση.

        Ο Δημήτρης Μπάτσης βασανίζεται κατά την διάρκεια της κράτησής του, όπως άλλωστε και οι λοιποί κατηγορούμενοι, «σπάει» και δηλώνει ότι προτίθεται να συνεργαστεί. Μέρος στις ανακρίσεις παίρνει και ο περιβόητος πράκτορας της CIA, ο Ελληνοαμερικανός Τομ Καραμπεσίνης.

Σχεδιάγραμμα εκτέλεσης

        Στη δίκη που ακολούθησε, o Μπάτσης ήταν αδιαμφισβήτητα η πιο τραγική φιγούρα της αίθουσας. Απαρνείται την ιδεολογία του περί μαρξιστικής θεώρησης της οικονομίας καθώς και τον κομμουνισμό, αν και όπως σημειώνεται είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν υπήρξε ποτέ κομμουνιστής με την στενή κομματική έννοια. Δεν στρέφει ούτε μια φορά το βλέμμα του στους συγκατηγορούμενούς του, όπως σημειώνει, στο βιβλίο της "Μαρτυρίες", η Έλλη Παππά. "Ο Μπάτσης δεν γύριζε να μας δει. Νόμιζε ο φουκαράς πως έτσι θα έδειχνε «καλή διαγωγή»". Μάλιστα ως ένδειξη «μεταμέλειας» ζήτησε να καταταχθεί στο ελληνικό σώμα που επρόκειτο να συμμετάσχει στις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στον πόλεμο μεταξύ Βόρειας και Νότιας Κορέας.

Φωτογραφία πριν την εκτέλεση.

Από αριστερά, Δημήτρης Μπάτσης, Νίκος Μπελογιάννης, 

Ηλίας Αργυριάδης, Νίκος Καλούμενος

     Τίποτα όμως δεν στάθηκε ικανό να αποτρέψει την εκτέλεσή του μαζί με τους Μπελογιάννη, Αργυριάδη και Καλούμενο. Ακόμα και η δέσμευση του υπουργού Κων/νου Ρέντη προς τον δικηγόρο υπεράσπισης, ότι ο Μπάτσης δεν θα εκτελεστεί, δεν κρατήθηκε. Ο πατέρας του Δημήτρη Μπάτση, ο οποίος ήταν ναύαρχος εν αποστρατεία και πιστός, μέχρι τέλους βασιλόφρων (είχε κυνηγήσει αμείλικτα «βενιζελικούς» συναδέλφους του στο όνομα του βασιλικού θρόνου), ζήτησε ακρόαση από τον βασιλιά Παύλο, μετά την αναγγελία της ποινής της εκτέλεσης του γιού του, αλλά έγινε δεκτός αφού ο Μπάτσης είχε ήδη εκτελεσθεί.

      Σύγχρονοι μελετητές, αναψηλαφίζοντας την υπόθεση, καταλήγουν σε 2 συμπεράσματα για την εντελώς άδικη, από ότι φαίνεται, εκτέλεση του Δημήτρη Μπάτση: Είτε το βιβλίο του, «Η Βαριά Βιομηχανία στην Ελλάδα», ενόχλησε τόσο που ο συγγραφέας του έπρεπε να φιμωθεί δια παντός, είτε η εκτέλεσή του προσδοκούσε να χρησιμοποιηθεί από την κυβέρνηση ως φόβητρο για την αστική τάξη, από την οποία προερχόταν ο Μπάτσης. Επιδιώχτηκε, με αυτόν τον τρόπο, η τρομοκρατία της «αριστερής» διανόησης, δείχνοντας έτσι το δόγμα ότι «εν τω Άδη ούκ έστι μετάνοια».

Ολόκληρο το άρθρο του κ Κ. Κουσαρίδα

* http://www.nostimonimar.gr/

Αντί επιλόγου ,ένα απόσπασμα από το βιβλίο «Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι...» του Τάκη Λαζαρίδη όπου γράφει γι’ αυτόν

     «Ο Δ. Μπάτσης στάθηκε σαν άντρας, έφυγε βαθύτατα πικραμένος αλλά αγέρωχος. Δεν συνεργάστηκε με την Ασφάλεια και δεν υπέκυψε σε πιέσεις και εκβιασμούς που του έγιναν ακόμα και όταν ήταν μελλοθάνατος στη φυλακή. Γνωρίζω ότι επανειλημμένα τον κάλεσαν στη διεύθυνση των φυλακών ανώτατοι αξιωματούχοι της Ασφάλειας και του ζήτησαν να συνεργαστεί επισείοντας, ακόμα και την τελευταία μέρα, το φάσμα της επικείμενης εκτέλεσης. Αρνήθηκε και έφυγε με το κεφάλι ψηλά.

      Και τον εκτέλεσαν παρότι γνώριζαν καλά ότι δεν είχε καμιά σχέση με ασυρμάτους και «κατασκόπους». Γιατί στο πρόσωπό του (προέρχονταν από αστική οικογένεια και ήταν γιος ναυάρχου) ήθελαν να χτυπήσουν τους «συνοδοιπόρους», αυτούς που έμπαιναν στο κίνημα από αγνό ιδεαλισμό, φλεγόμενοι από την επιθυμία να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για το καλό και την πρόοδο αυτού του τόπου.

           Είπαν πως στη δίκη «έσπασε», «λύγισε». Τώρα, με την πείρα και τη γνώση των 46 χρόνων που κύλησαν από τότε, θα μπορούσε κανείς εύλογα να ρωτήσει: Τι θα πει «λύγισε;» Και γιατί να μη «λυγίσει;». Γιατί έπρεπε να υποστηρίξει με «πάθος» και «αδιαλλαξία» την ανεύθυνη και τυχοδιωκτική πολιτική του Ζαχαριάδη που λειτουργούσε ως όργανο της σοβιετικής εξωτερικής πολιτικής; Τραγική αλλά και ηρωική συνάμα μορφή ο Δ. Μπάτσης λαμπρός επιστήμονας και ακέραιος χαρακτήρας κλήθηκε να πληρώσει σφάλματα άλλων χωρίς ο ίδιος να έχει την παραμικρή ευθύνη. Η μοίρα του φέρθηκε πολύ σκληρά. Την αντιμετώπισε με αξιοπρέπεια και υπερηφάνεια σαν πραγματικός άντρας.»

Αφίσα για εκδήλωση του ΚΚΕ
που είχε γίνει στη Θεσσαλονίκη προς τιμήν των τεσσάρων εκτελεσθέντων
Ν. Μπελογιάννη, Δ.. Μπάτση, Ν. Καλούμενου και Η. Αργυριάδη

Περισσότερες πληροφορίες
https://bluebig.wordpress.com/

Α.Μ.Κ.